‘Nietzsche volgend, geloof ik dat de waarheid in termen van oorlog begrepen moet worden. De waarheid van de waarheid, dat is de oorlog. Het geheel van processen waardoor de waarheid de zege behaalt zijn machtsmechanismes die har de macht verzekeren’ (MFE: 134-136)

Palast_der_Republik_DDR_1977

Zuiverheid; Jonathan Franzen

Er lijkt geen einde te komen aan de literaire vruchtbaarheid van Jonathan Franzen (1959). Na de National Book Award en nét na(ast) de Puliter Prize, levert de gelauwerde schrijver met Zuiverheid zijn nieuwste pennenvrucht. De schrijver, die in Nederland pas écht doorbrak met Vrijheid (2010), waarna De Correcties ook snel opnieuw in herdruk verscheen. De migrantenzoon van Zweedse komaf lijkt uit te groeien tot één van de urgente schrijvers van dit moment.

Onze tijd in woorden vervat

Het is in de Nederlandse letteren zijn serieuze romans over de maatschappelijke issues van de tijd schaars. Het milieu, culturele diversiteit, Islam of de economische malaise dringen bijna niet door. Grunberg schreef één belangrijk werk dat langs het Israelisch-Palestijnse conflict scheerde, Tommy Wieringa schreef natuurlijk zijn antwoord op Odyssee Bagdad van de (Franstalige) Belg Éric-Emmanuel Schmitt, maar toch blijven de grote thema’s van onze tijd in de literatuur ver te zoeken. De personages blijven getormenteerde artistieke- of excentriekelingen die in de verwarring van het bestaan al dan niet meevaren op de golven en hun wegen blijven abstract, ver weg van de geopolitieke en ecologische stormen die onze cultuur bespoken.

Franzen, die in De Correcties (2001)  schreef over de carrière van Alfred Lambert, die een veelbelovende loopbaan aan de universiteit in rook zag opgaan na een seksschandaal blijf destijds nog klassiek in zijn aanpak. De protagonist probeert daarover mentaal evenwicht te bereiken door zijn frustratie op te schrijven en als scenario te slijten aan een filmproducent. In het proces verwoest hij de levens van zijn drie kinderen Denise, Gary en Chip. In de kenmerkende kalme en strakgecomponeerde scenes, bijna als een kunstschaatster, schetst hij pagina achter pagina zijn overrompelende visie op de westerse ziel. Franzen was 42 toen De correcties uitkwam en met die roman verwerfde hij zich in de Angelsaksische wereld waarderingen als ‘America’s novellist’ in Time Magazine (waardoor hijzelf grappend opmerkte dat hij nu in elk geval geen cult-schrijver meer was).

Dicht op de werkelijkheid

Net als in Vrijheid (2010) duikt nu nog directer in de ziel van onze tijd. Op de Zweedse televisie noemde hij zich ‘zoals veel Zweedse migranten’ een fatalist. Franzen toonde zich een goed criticus van onze tijd. Competitie was een drijfveer van waaruit hij met een panoramische blik uitkijkt op het landschap van de verdwijnende Amerikaanse burgerij.

Dicht op de ‘journalistieke werkelijkheid’, zet Franzen zijn personages in grote en kleine veranderingen van zijn tijd. Obama, Assange, Putin zijn zichtbare figuren in de levens van zijn romanpersonages, evenals de grote en kleine irritaties van social media, Facebook, de aanval op de Twin Towers en de verkiezingen van Obama spelen een rol. Franzen megasucces moet zijn oorsprong vinden in het intense sociaal realisme, dat haast vanzelfsprekend verweven raakt met de grote thema’s van deze tijd. Daarin is lijkt hij zo helder en relevant dat zelfs Brett Easton Ellis – die enkele jaren geleden met American Psycho eveneens werd gezien als de stem van zijn tijd – zich een overtuigde volger verklaarde.

De kwaliteit van Franzen zit in de breedte van zijn aandacht. Hij schrijft over mensen die worstelen met de seksuele verleidingen van het internet; de problemen van een generatie die opgroeide met gescheiden ouders, een studieschuld en de verlammende teleurstelling van generatie die de betrekkelijkheid van succes moet verteren en dit alles op een canvas waarin de geopolitieke spanning van nu, de technologische ontwikkelingen en de thema’s rondom het ecologische bewustzijn.

anonymous-psn-hackerIn Zuiverheid verweeft Franzen de levens van Tom Aberant, Andreas Wolf, Purity Tyler (‘Pip’).  Pip is geplaagd door een studieschuld. Met een goede opleiding maar zonder uitzicht op een serieuze carrière worstelt met zichzelf en met mannen. Na wéér een uitzichtloze date beland ze op zoek naar een condoom in de keuken in gesprek met een beeldschone Duitse antiglobaliste die een of ander serieus project in de VS uitvoert. De vrouw Annagret, verpest Pips seksuele uitspatting met Jason, en brengt haar in contact met een charismatische internetrebel Andreas Wolf. Aangetrokken door de carrièremogelijkheden én de mogelijkheden die samenwerking met een hackerscollectief biedt voor het achterhalen van verwaterde familiebanden stemt ze toe. Pip belandt in een geopolitiek spel van belangen en macht. Opnieuw speelt een deel van het verhaal zich af tussen welgestelden en invloedrijke mensen. Hij raakt opnieuw aan issues als privacy, media-oorlog en de duistere geheimen van multinationale corporaties. Tussen het geweld van de wraakzuchtige spelletjes van de groten der aarde raakt Pip’s leven en geestelijke gezondheid vermalen.

De roman leest als een allegorisch schilderij. Franzen bezit het unieke talent alle kleine en grote gebeurtenissen te schilderen die onze tijd in één beeld lijken te vatten.

B6xzpiACIAAWMYZ.jpg large

political culture, terrorist politics

Terrorist politics….

If terrorisme is defined as ‘the use of violent acts to frighten the people in an area as a way of trying to achieve a political goal,’

then terrorism at the very minimum condition is an act within a single political relation (not community).

But then if we look into theory, for instance in communist (Lenin, Mao), German (Strauss, Von Clausewitz) of French (50ties) intellectuals (pick your poison) you often find the idea that terrorism is a reactionairy form of war. Terror is asymmetric war. A war with unequal means.
Now if history was a whodunit, then that would matter a lot morally. Sadly, morality does not reach back towards biblical claims to rights. Any attempt to right a historical wrong is bound to repeat the horrors of the original wrong.

We live in a world that is in a state of constant territorializations, deterritorializations and re-territorializations, and that logic expands to many fields. It can be technological innovation, scientific revolution, inventions in any ‘line of flight’; say: any ”techne” that mediates relations. And it can be war, religion, changes in the climate or whatever.

Still. Just think of contemporary terrorism. R.A.F. (DE), The Weather Men (USA) were home grown symptoms of a lack of integration of certain groups in society. There was a clear Marxist analysis of this phenomenon (and even inspiration towards it). Whether or not this analysis was correct, any historian can easily reconstruct the social-economic reality in order to explain the birth of these home grown terrorist attacks.
Now in the case of our terrorism, it is important to discriminate between the religious justification that terrorists give and the political and economic analysis of that same event and this starts with looking at the linguistics. Webster defines terrorism as the local use of violence, in order to influence global layers.

Terrorism, is succeeding. They territorialize the symbolic space of Europe. Cynically we could say that: with the use of cheap weapons and cheap lives, they manage to become the first item on the agenda of world powers. Some conservative with a bitter temper could say that it’s the final dream of democracy to have such direct political influence.

But in fact this person would be mistaking. Democracy presupposes a speech community. Perhaps some post-modernists might believe we live in such a ‘global village’, but nobody actually believes that. A speech community, is not an easy concept, although it is relatively easy to phantom. In ancient times, we imagine ‘people going to the market to see what’s being said’. In the 19th century design of Nation States this speech community is secured in a ‘representative’ regime (Ranciere 1991, 1993, 2006, 2014). Representative democracies were the outcome of centuries of political and religious upheaval in Europe. The managed to overcome insolvable differences on a higher (state) level. And this symbolic lift, is the material from which the very idea of a ‘state’ is built. In it, identities of the Europeans are constructed.

The incredible success of the State spread around the globe, and today any territory is administratively part of a state. That however does not imply in any way that states are equally successful around the globe.

Now lets remain in the cultural vocabulary I mentioned above. European identities are constructed in an identification of a national administration of which the CEO’s are elected. The integration of the masses into the state forms a perfect tautology that equates ‘I’ with ‘us’: I am my nation, my nation is us. This is the foundation of the remarkable European success in the 19th and 20th century, but it is also the cause of atrocities within or abroad.

Us or them?

Now lets say that terrorism in Europe is European. Or (thesis 1) ‘Terorrism commited by European citizens on European soil’, is European Terrorism. Then there are facts that actually support this thesis. Namely: Most European terrorists actually have European citizenship (they are us (thesis 2)).

Now from a political view, it is not difficult to see that this matters. If European citizens violently reacts to the European rule of law, then this hints to a disintegration of the state. They no longer identify with the state, and so we ask: are they us? And the answer to this then, is negative. They are not us.

This has consequences.

  • The most brilliant political act of European muslims (who are definitely suffering most under the current terrorist attacks) today would therefor be to denounce terrorism not as muslims, but as nationals. ‘I a Dutch citizen denounce terrorism, for the sake of my state.’ And not: ‘I, a muslim denounce terrorism, for the sake of my Quran’. Why be reduced to a literary critique? If you sincerely are us, you would not support any damage to us.
  • On the other side of this event, we find the politicians. If thesis 2 is actually true (which seems up for debate these days) then Hollande’s declaration of war (and its echo in other nations like The Netherlands) can be reread autoimmune: ‘We attack us, now we are at war with us.’ And the same question arises: who are we?

If the second hold any truth, then we can analyse terrorism as a political problem within the state (which is our specialty). If we however tend to address the problem as either a colonial or anti-colonial. Colonial if you criticize the shockingly unequal economic integration of ‘us’ and ‘them’, and anti-colonial: ‘They are invading ‘us’.’ This is the actual rhetoric of ‘populist’ parties that have arisen all over Europe.

The definition of terrorism can also hint at neither the colonial or the anti-colonial analysis. In spite of globalist cultural and media, and the existence of a complicated economic globalization, is can be analysed as a domestic problem. In fact, that’s the classical challenge of the state: how to integrate a community with unsolvable disagreements (Ranciere 1995)?

The answer was economic integration. Regular jobs and taxation, administration and state identification were the ingredients.

For sure, this history cannot be copied indefinitely in ever new situations. Still Europe could draw a reaction from its own political tradition and increase its global power when it makes yet another symbolic shift from its humble and divided origins of court houses, shires, counties and what have you, from the nation state, into a European Representation that organizes continental elections.
That would be a dream that is worth increasing our speech community.

If young Europeans attack their culture because of an absolute misidentification with the State, then their conduct is fundamentally different from a youngster who has become religiously inspired and now finds himself in absolute opposition to the rule of state. The latter is a religious fanatic and the former is one of the millions in European precariat.

For the former religious repression justified to protect the state and repeat the horrors of former wrongs of the Other, for the latter we might react in a directly opposite way: we have to give more room to islam; emancipate islam into public representation in order to correct the wrong of Ourselves.

It remains meaningless to unleash the chain of cause and effects that lead to our situation in order find out who holds the best moral claims in this conflict, but it is meaningful to imagine the ways forward, towards a reterritorialization in which democratic co-existence is possible.

skate

Baaldag

Waarom ik de kinderen in mijn klas zo goed begrijp?
Omdat ik vandaag een ouderwetse baaldag had!

Die hebben zij vast ook regelmatig. Want als je 14 bent baal je soms gewoon. Mijn dikke van Dale zegt dat balen: geen zin hebben, betekent. Maar zin waarin? Leven? Rennen met je handen in de lucht? Van een dijk afskaten met dramatische filmmuziek in je oordoppen? Zomaar iemand opbellen en vragen waar die pizza blijft? Een sekswinkel inlopen tien euro op de toonbank smijten en met een achteloos gebaar zeggen: één seks!
Of je huiswerk? Of een zak snoep leegeten met je vrienden en dan ruzie krijgen over de tumtums? Of in de winkel naar een of ander begeerlijk object gaan zitten kijken wat je toch nooit krijgt, en waarvan je voor jezelf de vele voordelen op een rijtje zet en je plechtig tegen jezelf beloofd dat je nooit nooit meer iets zult willen, als je alleen maar dít ding maar krijgt (van een facultatief opperwezen).
Of je aan je impopulaire hobby wijden en foto’s gaan maken rare architectuur? Of een tekening gaan maken van een schip in de Oude Haven?

Ah, nee, dat soort dingen baal ik nooit meer van. Ik heb geen skateboard meer en over tumtums maak ik geen ruzie. Ik deel ze uit aan iedereen die er een wil.

Maar soms baal je.
Ik vraag gewoon waarvan…
En meestal begrijp ik het.

Alleen leer je dat niet bij pedagogie. Dáár leer je de ordeladder van Teitler. Een soort micro-fascistisch repressie-instrument. Of hoe we van ”multi” en ”inter” tot het concept ”diversity” komen, want ‘all European societies are experiencing a transformation process towards greater cultural and religious pluralisation’, en daar moet rekening meegehouden worden, want baaldagen verschillen per cultuur. En daar kun je dan rekening houden door te ‘differentiëren’, want dát is het codewoord. En als je dát allemaal in langere leerlijnen kunt opnemen in het PTA, dan zit je natuurlijk wél lekker als de inspectie komt. Zo bevorder je instroom, doorstroom en uiteindelijk rendement. Want het zijn geldzakjes, die kids.

En daar baal ik dan een beetje van.
Maar goed. Over vijf maanden ben ik klaar. Dan ben ik volgens de wet bevoegd en dat telt. Dan ben ik een échte. En dán ga ik ze een lesje leren.

Enfin. Ik ga een pizza bestellen en iemand vragen waar die blijft 🙂

PutinSmile

Ik hou van Putin

Oooh Heerlijk. Ik hou écht van Putin. Telkens als je hem weer vergeten bent, doet hij iets geniaals.
Terwijl wij lekker bezig zijn met het opzetten van ‘welkomswinkels’ (contradictio in terminis?) met onze oude truien en vol trots kijken naar hoe onze kinderen tekeningen maken voor de vluchtelingen . Ik hoorde zelfs het woord ‘verrijking’ na ruim een decennium weer afgestoft worden (‘kijk eens wat een rijkdom aan nieuwe culturen, nieuwe gebruiken je erbij krijgt’)).
Kortom: terwijl wij lekker aan het trutten waren…. deed Putin iets dat even verrassend als geniaal is: Hij strijdt in Syrië!

Het is nog niet officieel toegegeven, maar hij bewapend het Syrisch bevrijdingsleger al maanden, en is waarschijnlijk na de Krim (heeft niemand het over, want geen kind heeft er een tekening aan gewijd) gewoon doorgerold naar Syrië. Briljante move van Putin.
En laten we eerlijk zijn: wij hadden er ALLEMAAL niet aan gedacht!! Want zo denken wij gewoon niet.
Een grote hele verrassing dus, van die charismatische Vladimir uit Moskou.

Vooralsnog lijkt de onderhavige regio in handen van mensen die ongeveer diametraal tegenovergesteld (maar even oprecht) zijn in hun interesse in ‘Het Westen’ als George W. Bush was in zijn culturele belangstelling in het Midden-Oosten.
Beide groepen zien de overkant als ”wingewest’. Saoudi-Arabie biedt alvast (kosteloos!) aan de moskeeën te bouwen, om het ruimhartig gebaar van de Europeanen, te faciliteren met wat Wahabisme voor de zieltjes van al die nieuwe Europese stemgerechtigden. (Wees eerlijk, ook dát is een enorme verrassing van die gekke Saoudi’s. We dénken er gewoon niet aan)

Zo bont als Bush het ooit maakte, ja dát durft Putin natuurlijk ook niet, (wie durft dat nou?) maar nu Amerika even bezig is met de verkiezingen (en ook wat oorlogsmoe is geworden na decennia van oorlog), en in Europa de politieke filosofen, huisvrouwen, en BNérs zich wijden aan welkomstapplaus, fotokritiek en morele introspectie ligt er momentum voor Putin die écht lekker bezig is in deze fase van zijn carriere. Een mooie kans om te doen wat elke 19e eeuwse (en 20e eeuwse) Europese politicus zou denken; Beter een goede buur dan een gestoorde vijand aan de grens.

Je kunt natuurlijk denken: welnee, dáár gaan wij niet over. Dat is meer iets voor die mensen zelf. Kom op, ik ben kosmopoliet, geen koloniaal. Wij moeten onze cultuur niet opleggen aan anderen. En dan laat je de regio aan Rusland, Saoudi-Arabië, Iran of welke supermacht dan ook om de politieke landkaart naar vermogen te beïnvloeden.

Je kunt natuurlijk ook héél even over de kindertekeningen heenkijken. De politieke stemming niet laten afhangen van één foto en even verder dan onze winkeltjes denken En misschien zelfs heel even een langetermijnvisie proberen in te denken.
Zou het dán slim zijn wat we nu doen? Of zelfs: hoe wij nu praten?

Nederlands op zijn smalst: Wat schattige jonge vrouwen op televisie die ooit vluchtten maar nu iets studeren (knap!), een seniele historicus die vertelt dat er in de 15e eeuw ook heel wat immigranten in Nederland waren (zo kon je een ‘paspoort voor de hemel kopen’ luidde het argument  destijds (tolerant!!)). Dan nog een aangrijpende ‘portret’ van een BNer die met een vluchteling praat en De Drie J’s zingen een liedje.
En iedereen is weer gerustgesteld. De feministen, de intellectuelen, de kritische VVD-stemmer, de BN’ers zelf en de huisvrouwen weten weer: wij zijn wakker!
Lekker bezig.
Ik vind het goed.
Van mij krijgt het – mits netjes beargumenteerd – een voldoende.
Het is tenslotte tóch een gedachte.
Hup Holland!

Maar ik vond 2Mavo vandaag van méér politiek realisme getuigen.
Die zeiden: Leid dat leger van 800.000 mensen op, en laat ze vechten voor hun eigen land!
Maar ik laat niemand zitten die zijn best heeft gedaan.

Michel Houellebecq

Onderworpen

Houellebecq’s Soumission is ZO lang van tevoren aangekondigd, dat een deel van de oorspronkelijke opwinding reeds theoretisch verwerkt leek voordat het als ‘Onderwerping’ verscheen in het Nederlands. ‘Onderworpen’, zoals de roman in vertaling heet verwijst zowel naar de letterlijke betekenis van de meest gehate religie op aarde, als naar de nabije toekomst van Europa.
Dat de discussie over Onderworpen zo ver vóór de Nederlandse publicatie al speelde lijkt de beleving te hebben beïnvloed en dat is jammer. Toch laat Houellebecq zijn lezer niet gemakkelijk bevestiging vinden, waardoor het boek aangenaam fris oogt.

Democratische strijd

Aan de vooravond van de verkiezingen in 2022 dreigt Frankrijk korte tijd onbestuurbaar te worden. Groepen Noord-Afrikanen terroriseren de straten, tegenprotesten van Franse ‘identitairen’ worden massaal bezocht. Er vallen doden. De universiteiten worden afgesloten en er circuleren pamfletten met uitgebreide voorbereidingen voor een burgeroorlog.
De opkomst van de ‘Fraternité musulmane’, de moslimbroederschap, staat aan het begin van de roman lijnrecht tegenover de ‘identitairen’; de ‘nationalistische’ tegenbeweging in Frankrijk die stemmen trekt voor het Front Nationale van Marine le Pen; het laatste bolwerk van Franse bestuurlijke hegemonie op eigen bodem. Front Nationale staat met 34,1% van de stemmen in de peilingen krap vóór de broederschap van Mohammed Ben Abbas.
François, Huysmansspecialist aan de letterenfaculteit van de Sorbonne, vlucht uit Parijs om in de provincie de uitslag van de verkiezingen af te wachten. En dan gebeurt het ondenkbare: de islamisering van het Avondland, die demografisch al decennialang traceerbaar was, vindt een politiek hoogtepunt: Frankrijk beëdigd de eerste democratisch gekozen islamistische president, de briljante politicus: Mohammed Ben Abbas.

Inzicht

Het interessante van de roman, is dat Houellebecq de tijd neemt om en detail de politieke intrige te schetsen, waarbij bekende namen als Sarkozy, Tariq Ramadan, Hollandse en zelfs Mitterrand voorbij komen. Na een overhaaste vlucht naar een landelijk pension raakt François in gesprek met een collega van de Sorbone die één van de identitairen was: ‘Ziet u, […] het Bloc Identitaire was in werkelijkheid allesbehalve een blok, het was verdeeld in tal van facties die elkaar slecht begrepen en elkaar slecht konden verdragen: katholieken, solidaristen in de lijn van de Derde Weg, royalisten, neoheidenen en hardline laïcisten met extreemlinkse wortels…’
En deze wat schimmige herkomst van een diepe pan-Europese tegenbeweging kende gevolg: ‘Maar het is allemaal veranderd toen de Europese Autochtonen werden opgericht.’ Deze laatste instantie zou een soort Europese samenwerking tussen de populistische bewegingen. En na de verkiezingen wordt het zaak voor sympathisanten van de identitaire beweging om hun lidmaatschap te vernietigen.
Maar de identitairen komen te laat. Een collega en voormalig lid van de beweging analyseert nuchter: ‘De moslimbroederschap is een bijzondere partij, weet u: veel van de gewone politieke thema’s doen er voor hen nauwelijks toe, en vooral, ze stellen de economie niet in het middelpunt van alles. Voor hen zijn demografie en onderwijs de hoofdpunten: de bevolkingsgroep die de beste vruchtbaarheidscijfers heeft en die zijn waarden weet door te geven trekt aan het langste eind. Zo simpel is het in hun ogen, economie, en zelfs geopolitiek zijn maar bijzaak: wie kinderen heeft, heeft de toekomst, punt uit’.

Een compromis met Islam

De nieuwe president zorgt voor een aardverschuiving in de Franse cultuur. Vrouwelijke en katholieke hoogleraren worden uit hun functies ontheven, conversie naar Islam wordt verplicht in educatieve functies. Er volgt een massale exodus van vrouwen van de arbeidsmarkt, waardoor de werkeloosheidscijfers enorm teruglopen en polygamie wordt gelegaliseerd.

Toch schetst Houellebecq, die historische parallellen aanhaalt, het beeld van gelatenheid in de intellectuele elite. In een gesprek over de politieke ontwikkelingen zegt collega Tanneur: ‘Iedereen weet dat Karel Martel in 732 bij Poitiers de Moren heeft verslagen, waarmee hij de islamitische expansie naar het noorden een half toeriep. Het was indrdaad een beslissende slag, die het ware begin van de Christelijke middeleeuwen inluidt […]’ Maar die Christelijke hegemonie van Europa is definitief ten einde: ‘Het klopt dat er enorm veel veldslagen zijn geweest tussen het christendom en de islam, vechten is van oudsher een van de voornaamste mensenlijke activiteiten, oorlog is natuurlijk, zoals Napoleon zei. Maar ik geloof dat nu het moment is gekomen voor een compromis, een alliantie met de islam.’

In Houellebecq’s intellectueel meest bedwelmende pagina’s lijdt de stijl soms onder de Nietzschiaanse culturele vergezichten. Nietzsche’s diagnose van de zieke oude cultuur van het Avondland trilt door in Houellebecqs analyse, maar zonder woede. François krijgt een riant pensioen en heeft geen plan om de rest van zijn leven door te komen, totdat hij een aanbieding krijgt voor een onderzoeksopdracht in zijn specialiteit, van een geconverteerde collega Rediger. De apotheose van de roman is een gesprek tussen François en Rediger, die François probeert te overtuigen van de onvermijdelijkheid van de Islamitische dominantie over Europa. Hij vertelt over zijn eigen conversie:

‘Het Europa dat het hoogtepunt van de menselijke beving was heeft inderdaad zelfmoord gepleegd, binnen het bestek van een paar decennia’, vervolgde Rediger bedroeft; ‘in heel Europa had je de anarchistische en nihilistische bewegingen, de oproep tot geweld, de ontkenning van elke morele wet. En toen, een paar jaar later, eindigde het allemaal met de niet goed te praten dwaasheid van de Eerste Wereldoorlog. Freud heeft zich niet vergist, Thomas Mann ook niet: als Frankrijk en Duitsland, de twee meest geavanceerde, meest beschaafde natie van de wereld, zich konden overgeven aan die redeloze slachtpartij, dan kon dat alleen maar betekenen dat Europa dood was. […] De volgende dag ben ik naar een imam in Zaventem gegaan. En de dag daarna – paasmaandag – heb ik in aanwezigheid van een tiental getuigen de rituele formule uitgesproken om me te bekeren tot de islam.’

François zal hetzelfde moeten doen. Hij zal beloond worden met een riant salaris. Hij zal via het huwelijk toegang hebben tot piepjonge meisjes en promotie maken aan de Sorbonne. Al wat hij hoeft te doen is meegaan naar een ceremonie waar hij de heilige woorden moet uitspreken: ‘ʾasjhadoe ʾan lā ʾilāha ʾillā-llāh, wa asjhadoe anna moeḥammadan rasōēloe-llāh.
‘Ik zou nergens spijt van hoeven te hebben.’